Rijangst is een overmatige en niet-functionele angst om een voertuig te besturen of om bijrijder te zijn. Het begrip rijangst is vooral bekend als belemmerende emotie bij het rijden in een automobiel, een vrachtwagen of op een motorfiets. Ook bij het (mee)rijden in militaire voertuigen en andere werkvoertuigen komt rijangst voor.
Rijangst als aandoening is niet specifiek in het diagnostisch handboek, de DSM-IV, opgenomen. Rijangst wordt in de DSM-IV vaak aangeduid als een angststoornis binnen de groep specifieke fobieën- Niet Anders Omschreven. Ook wordt rijangst vaak omschreven als onderdeel van paniekstoornis met agorafobie of post traumatische stress. (Blanchart en Hickling, 1997; Van den Berg, Boon, Van Bergen, 2005).
Rijangst kan specifiek zijn wanneer de angst zich beperkt tot slechts één of enkele situaties, bijvoorbeeld tunnels, bruggen, de linkerbaan op de snelweg, wegen langs water, het naderen van verkeerslichten, het rijden in een file, inparkeren, of angst om mee te rijden met een specifiek persoon. De angst om mee te rijden wordt ook wel bijrijdersangst genoemd.
Het volgende lijstje geeft globaal aan welke oorzaken rijangst kan hebben.
- Rijangst door paniekstoornis, vaak ook snelwegangst
- Rijangst door overbelasting
- Rijangst na beladen gebeurtenis en trauma
- Rijangst als gevolg van faalangst
- Rijangst als gevolg van routinegebrek
- Rijangst door vaardighedentekort
- Rijangst als gevolg van andere (angst)stoornissen
Mensen met rijangst zijn veelal niet alleen bang voor het verkeer of het autorijden zelf. Ze zijn vaak ook bang voor de symptomen van hun eigen lichamelijke angst, zoals spierkrampen en/of duizelingen, hyperventilatie, hartkloppingen, wanhoopsgedachten, etcetera (Van den Berg, Boon, Van Bergen, 2005).
Rijangst is een aandoening die vaak te behandelen is. De duur en intensiteit van de benodigde zorg verschilt per rijangsttype of diagnose. Ook persoonlijke en sociale omstandigheden spelen een rol bij de behandelduur. De behandeling van rijangst is hoofdzakelijk het domein van psychologen en rij-instructeurs. De laatste jaren zijn specialisaties in opkomst, waarbij psychologen of instructeurs zich bekwamen in het begeleiden van mensen met rijangst.
